ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡIΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΡΥΟΝΕΡΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ

Θέμα: «Παιχνιδο-περιπλανήσεις στα ίχνη του...μονοπατιού 

Κρυονερίου. Δράσεις αξιοποίησης ενός παλιού μονοπατιού»
Σχ Έτος:2004-2005 Υπεύθυνος Προγράμματος:  Παπαγεωργάκης Παναγιώτης-  Δάσκαλος
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ               Κ Ρ Υ Ο Ν Ε Ρ Ι    Κ Ο Ρ Ι Ν Θ Ι Α Σ - Ι Ο Υ Ν Ι Ο Σ    2005    ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡIΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΡΥΟΝΕΡΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ
Θέμα: «Παιχνιδο-περιπλανήσεις στα ίχνη του μαγευτικού ...μονοπατιού Κρυονερίου. Δράσεις αξιοποίησης ενός παλιού μονοπατιού»

Υπεύθυνος Προγράμματος: Παπαγεωργάκης Παναγιώτης-  Δάσκαλος
Αριθμός Μαθητών Περιβαλλοντικής Ομάδας: 34           Σχολικό Έτος: 2004-2005

ΜΕΡΟΣ 1ο 
Περιγραφή του θέματος:Στο Κρυονέρι υπάρχει ένα μονοπάτι από παλιά που εξυπηρετούσε τους κατοίκους για τις γεωργικές τους εργασίες και το οποίο διασχίζει παρακείμενη ρεματιά απ’ όπου πηγάζει ο ποταμός Ελισσώνας. Οδηγεί σε παλιά βρύση από την οποία το χωρίο έπαιρνε νερό. Το μονοπάτι αυτό από περιβαλλοντική άποψη θεωρείται σημαντικό λόγω της χλωρίδας και πανίδας και έχει οικοτουριστικό ενδιαφέρον γιατί περικλείει ένα μαγευτικό τοπίο. Έχει αναγνωριστεί από την Ε.Ε. ως περιβαλλοντικό μονοπάτι μέσα από το πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας για τους νέους (EVS) με το όνομα «Μονοπάτι Κάτω Βρύσης Κρυονερίου».

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ
•	Η ύπαρξη παλιού μονοπατιού που διασχίζει εγκάρσια το χωριό και περιέχει φυσικές ομορφιές αλλά και ιστορικό-λαογραφικό ενδιαφέρον.
•	Ο προβληματισμός των μαθητών για το φυσικό περιβάλλον και τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες του χωριού.
•	Η μελέτη στοιχείων (φυτών, νερών, κτιρίων) και η καταγραφή ιστορικών στοιχείων του χωριού (νερόμυλος).
•	Η διαπίστωση ρύπανσης του μονοπατιού και η ανάγκη ευαισθητοποίησης των κατοίκων για τη διάσωση και ανάδειξη του μονοπατιού
•	Η καταγραφή χρήσεων του μονοπατιού άλλοτε και σήμερα.
ΣΚΟΠΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Τα πρόγραμμά μας στοχεύει να εμπλέξει και ευαισθητοποιήσει πρώτα τους μαθητές αλλά και την τοπική κοινωνία για την αξία του μονοπατιού στην σημερινή ζωή του Κρυονερίου. Αναζητά τη σύνδεση με την διαχρονική πορεία των χρήσεων του με παράλληλη γνώση της ιστορίας του χωριού. Σκοπός μας είναι η ανάληψη δράσεων μέσα από projects και έρευνα πεδίου για επίσκεψη, καθαρισμό, χαρτογράφηση, κατασκευές και γενικά δραστηριοποίηση όλης της σχολικής κοινότητας. Παράλληλα θα μελετηθούν φυτά, ζώα και νερά του μονοπατιού και θα συλλεγούν στοιχεία για αξιοποίησή τους διεπιστημονικά (Μελέτη Περιβάλλοντος–Τοπική Γεωγραφία– Ιστορία – Γλώσσα). Επιδιώκεται η  διάχυση των αποτελεσμάτων με τελικό σκοπό τη διάσωση  και ανάδειξη ενός περιβαλλοντικού «παράδεισου» μέσα από εκδηλώσεις, έντυπα και την ιστοσελίδα του σχολείου για προβολή  του μονοπατιού.

ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Γνωστικοί
•	Γνώση του φυσικού περιβάλλοντος των μαθητών.
•	Αξιοποίηση γνώσεων από την τοπική Ιστορία και Γεωγραφία 
     (Υδροδότηση του χωριού, Νερόμυλος, Αρχαίοι Τάφοι, συνήθειες)
•	Κατανόηση χρήσης και ωφέλειας του μονοπατιού  διαχρονικά για  το χωριό .
Συναισθηματικοί
•	Σεβασμός της φυσικής και πολιτιστικής «κληρονομιάς» του Κρυονερίου. 
•	Προστασία της οικολογικής ισορροπίας  στο συγκεκριμένο χώρο.  
•	Οικειοποίηση και  συναισθηματικό  «δέσιμο» με τον τόπο.
Ψυχοκινητικοί
•	Η ανάπτυξη θετικών στάσεων απέναντι στα τοπικά περιβαλλοντικά ζητήματα.
•	Η διαμόρφωση χώρων επίσκεψης και αναψυχής αλλά και οικολογικής σήμανσης.
•	Η γεωγραφική (χάρτες) και η περιβαλλοντική(χλωρίδα, πανίδα) μελέτη του χώρου
Άλλοι στόχοι 
•	Η εμπλοκή της τοπικής κοινωνίας στο θέμα μέσα από δράσεις υποστήριξης.
Η ευαισθητοποίηση τοπικών φορέων για προστασία, αξιοποίηση  και ανάδειξη του.

 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ
Περιβαλλοντική διάσταση: καθαρισμός, προστασία και αξιοποίηση (τουριστική, οικολογική) του μονοπατιού. Ευαισθητοποίηση όλης της σχολικής κοινότητας για να υιοθετήσουν πρακτικές ανάδειξης της φυσικής, οικολογικής, τουριστικής σημασίας του
Κοινωνική :Εμπλοκή αφενός της τοπικής κοινωνίας στο σύνολο της για αλλαγή στάσεων απέναντι στο μονοπάτι(ενδιαφέρον και συντήρηση  αντί για εγκατάλειψη) αφετέρου  δε ανάδειξή του με δράσεις εξωσχολικές(ΟΤΑ, Δ.Δ  Κρυονερίου).
Οικονομική :Τουριστική αξιοποίηση όλων των παραμέτρων που εμπεριέχει το θέμα(αισθητική απόλαυση, αναψυχή, νερά, υγεία, αξιοθέατα).
Πολιτισμική: Καταγραφή πολιτιστικών στοιχείων (νερόμυλος, κατοικίες που υπήρχαν, εργασίες).
Εκπαιδευτική–επιστημονική διάσταση: παραγωγή υλικού και δράσεων για μαθησιακή εμπλοκή με αμφίδρομα αποτελέσματα.
Τοπική: Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των μαθητών πολλοί από τους οποίους θα παραμείνουν πολίτες της ίδιας χωρικής κοινότητας .Αξιοποίηση τοπικών φορέων (ΟΤΑ, Σύλλογος Νέων Κρυονερίου, ΔΕΑΠΑΣ).
Εθνική:Η ανάδειξη ενός επισκέψιμου χώρου αναψυχής, περιβαλλοντικής μαγείας , καθαρότητας, έμβιας και άβιας ποικιλότητας 
Παγκόσμια: Η διασύνδεση και προβολή του χώρου με ευρωπαϊκά και παγκόσμια δίκτυα(Internet).Συνεργασία με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα(ΕVS-Ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία Νέων).Δημιουργία  ιστοσελίδας της σχολικής μονάδας απ’ όπου θα προβάλλεται  ως περιβαλλοντικό μονοπάτι Κρυονερίου Κορινθίας και όλα τα συνιστώντα αυτό στοιχεία(χλωρίδα ,πανίδα. ,ιστορία ,πολιτισμός).

ΤΡΟΠΟΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ

•	Η έκφραση άγνοιας και  προβληματισμού των μαθητών για το τι «κρύβει το ρέμα» και η μη επίσκεψη του από τους περισσότερους μαθητές. 
•	Η επιθυμία των μαθητών να επισκεφθούν και να εξερευνήσουν το μονοπάτι ανακαλύπτοντας στοιχεία που έχουν ακούσει από τις οικογένειές τους. 
•	Η ύπαρξη ποικιλίας χλωρίδας και πανίδας που επικαλέστηκαν  οι μαθητές
•	Η διαπιστωμένη από συζητήσεις πρόθεσή τους να βοηθήσουν στην προβολή και ανάπτυξη του χωριού τους.

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
Λόγω του αντικειμένου αλλά και της ποικιλίας των στόχων το πρόγραμμα προσεγγίστηκε με συνδυασμό μεθοδολογίας. Έτσι εφαρμόστηκαν:

•	Σχέδιο εργασίας(Project)
    Οι μαθητές αφού οριοθέτησαν το θέμα συζητώντας με το συντονιστή του προγράμματος, χωρίστηκαν σε υποομάδες με βάση τις επιμέρους διαστάσεις του ζητήματος αλλά και τις δυνατότητες συνεργασία(ενδιαφέροντα, παρέες). Έγινε χωρισμός τομέων και ανάληψη υποθεμάτων. Μέσα από συζήτηση, σχεδιάστηκαν οι δράσεις κάθε υποομάδας. Αναζήτησαν πληροφοριακό υλικό που αφού το κατέγραψαν το έφεραν και το ανακοίνωσαν στην ολομέλεια, συζητήθηκε ώστε μετά από συσχέτιση, οι πληροφορίες να γίνουν γνώση και να υπάρξει ενιαίο τελικό αποτέλεσμα. Σε επόμενα στάδια γινόταν η επιλογή των δράσεων με την επιλογή ανάλογης μεθοδολογίας(ζωγραφική, συλλογές, εφημερίδα, πινακίδες, διαμόρφωση χώρων). Κάθε φορά σε κάθε υποομάδα αλλά και συνολικά υπήρχε επαναξιολόγηση των σχεδίων και των δράσεων. Έτσι προέκυπταν τα τελικά συμπεράσματα-προτάσεις.

•   Επίλυση προβλήματος
Η περιβαλλοντική ομάδα με βάση τον προγραμματισμό είχε συμβολή στην αποκατάσταση και ανάδειξη του μονοπατιού. Έτσι συμπεριέλαβε στις δράσεις τον καθαρισμό και διαμόρφωση του μονοπατιού ώστε να το κάνει περισσότερο επισκέψιμο. Κατασκεύασε παγκάκια στο χώρο της βρύσης ,τοποθέτησε πινακίδες προστασίας και δείκτες του μονοπατιού. Προσέφερε μαθήματα ποδηλασίας βουνού. Εξέδωσε εφημερίδα που διένειμε σε όλους τους κατοίκους επιδιώκοντας την ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας στο πρόβλημα της ρύπανσης .Παράλληλα με τη δημιουργία ιστοσελίδας στο σχολείο συνέβαλλε στην προβολή και ανάδειξη.

•   Έρευνα πεδίου
Κρίθηκε σκόπιμο οι μαθητές να ερευνήσουν το χώρο και να συλλέξουν φυτά και ζώα για να γνωρίσουν τη χλωρίδα και πανίδα της περιοχής τους. Μελέτησαν πεταλούδες, καβούρια, βατράχια, είδη φυτών. Δημιουργήθηκαν φυτολόγια και έγινε συσχέτιση με τη βιοσύστημα της Στυμφαλίας. Έγινε φωτογράφηση πολλών θεμάτων και σημείων. Οι μαθητές ζωγράφισαν στον ίδιο χώρο αυτά που έβλεπαν και έγινε έκθεση ζωγραφικής στο σχολείο. Επίσης ζωγραφίστηκε ο χώρος του μονοπατιού σε τοίχο του σχολείου.

ΜΕΡΟΣ 2ο
Αναλυτική περιγραφή φάσεων και δραστηριοτήτων του προγράμματος

Εισαγωγή
       Aφορμή για αυτό το πρόγραμμα αποτέλεσε το ότι ,στα μαθήματά μας μιλήσαμε για το μονοπάτι του χωριού μας. Αμέσως μας κίνησε το ενδιαφέρον και θελήσαμε να το εξερευνήσουμε, Έτσι αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με το μονοπάτι σε πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Σε συζήτηση που κάναμε ,αποφασίστηκε η περιβαλλοντική ομάδα να χωριστεί σε δύο υποομάδες για να κάνουν καλύτερα τη δουλειά τους, για τη συλλογή πληροφοριών και τον καθαρισμό της κάτω βρύσης. Οι μαθητές που συμμετείχαν ήταν οι εξής:
Α΄ ομάδα
Αναγνωστόπουλος Ορέστης                         Πανάγου Παγώνα                               
Αναγνωστοπούλου Σόνια                             Μάρκου Λάζαρος 
Δέδες Δημήτρης                                            Οικονόμου Αμαλία
Δημούλια Ιωάννα                                          Σουμπάσι Σιντορέλα
Δήμου Αποστόλης                                        Σταθακόπουλος Αργύρης
Ζάρκος  Ηλίας                                               Στρίγκας Δημήτρης                           
Ζάρκος Θάνος                                               Τσολάκος Μάκης
Θεοδώρου Αθανασία                                     Φίλης  Άγγελος
Πανάγου Μάριος                                 
 Β΄ ομάδα  
Γιαννάκαινας   Γιώργος                                Τσιτσόλη     Αφροδίτη
Ζάρκος   Γεώργιος                                        Τζεμπελίκος Μελέτης
Θεοδώρου  Γιώτα                                         Τσολάκου Φωτεινή
Κεφαλάς  Παναγιώτης                                  Τσολάκος Φώτης
Κυρίτση   Λευκοθέα                                     Φίλη   Μαρία          
Νικολάου  Ελένη                                          Φίλη   Παναγιώτα 
Νικολάου  Χρήστος                                      Φίλης Σπύρος
Πάγκας Τζίμης                                              Κλημεντιώτης Πέτρος
Πανάγου Παναγιώτης  
      Στις επόμενες συναντήσεις της ομάδας κάποια παιδιά είχαν φέρει πληροφορίες για τη κάτω Βρύση. Από τη πλευρά μας καταλάβαμε πως τα κείμενα που βρήκαν τα παιδιά ,μας ήταν πολύ χρήσιμα. Μάθαμε αρκετά πράγματα που δεν ξέραμε για το παρελθόν. Μέσα από αυτά τα κείμενα είδαμε ότι η Κάτω Βρύση ήταν πολύ χρήσιμη για τους προγόνους μας. Έτσι πέρα από το να μάθουμε, καταλάβαμε ότι είναι σημαντικό να προσπαθήσουμε να καθαρίσουμε το μονοπάτι του χωριού μας. ((Τσολάκος Φώτης-Στ΄ Τάξη).

Οι πληροφορίες μας

       Από τις πληροφορίες που συγκεντρώσαμε για το χωριό,  το μονοπάτι και τα σπίτια του χωριού μάθαμε ότι το νέο μας χωριό δημιουργήθηκε  από διάφορα γεγονότα που συνέβησαν πριν από πολλά χρόνια. Δηλαδή ότι μια μέρα τα χώματα έφυγαν από κατολίσθηση και μερικά σπίτια «βούλιαξαν» αλλά μερικά γλίτωσαν και υπάρχουν και τώρα. Επίσης λέγεται ότι κάποια άλλα, οι Γερμανοί τα έκαψαν και γκρέμισαν στον Β' παγκόσμιο πόλεμο. Έτσι οι κάτοικοι έφυγαν από εκεί κάτω και έχτισαν τα σπίτια τους στο σημερινό χωριό που είναι  ψηλότερα. (Γιαννάκαινας Γιώργος-Ε΄ Τάξη)

Οι δράσεις μας

       Το πρόγραμμά μας υλοποιήθηκε εκτός αλλά και μέσα στο σχολείο. Πρώτα συνεδρίαζαν οι ομάδες ,σχεδίαζαν τις δράσεις και στη συνέχεια τις υλοποιούσαν ομαδικά. Με βάση τον προγραμματισμό μας προχωρούσαμε α) στην αναζήτηση  και  συλλογή πληροφοριακού υλικού. β)στην ενημέρωση όλης της περιβαλλοντικής ομάδας και στη λήψη αποφάσεων. γ) στο σχεδιασμό και υλοποίηση δράσεων. δ) στη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων των δράσεων στην ευρύτερη κοινωνία
Δράσεις στο μονοπάτι
1η επίσκεψη	
     Την πρώτη φορά που επισκεφθήκαμε το μονοπάτι της κάτω Βρύσης εντυπωσιαστήκαμε από το πανέμορφο, μαγευτικό τοπίο και την παραδοσιακή βρύση που είχαμε μάθει ότι κατασκευάστηκε περίπου το 1909. Κατά τη διάρκεια της εξερεύνησης είδαμε ωραία δέvτρα, όπως πλατάνια, κισσoύς, και φυτά όπως τσουκνίδες που μας έκαναν να τα εξερευνήσουμε τι είδη φυτών υπήρχαν στο μονοπάτι. Μερικά απ’ αυτά τα κρατήσαμε για να φτιάξουμε φυτολόγιο. Δυστυχώς όμως είδαμε πεταμένα σκουπίδια πάνω στην καταπράσινη φύση. Επίσης στην πρώτη επίσκεψη της περιβαλλοντικής ομάδας που ήταν κάπου τον Φλεβάρη είδαμε το μικρό αλλά εντυπωσιακό καταρράκτη της κάτω Βρύσης. Πιο κάτω έχει μια μικρή λιμνούλα που είναι βρώμικη. Και εκεί όμως διάσπαρτα σκουπίδια. Αποφασίσαμε  να καθαρίσουμε την λίμνη και το κάναμε. Το ανεξέλεγκτο ρίξιμο των σκουπιδιών είναι ένα μεγάλο πρόβλημα για τη φύση (τα δέντρα, τα ζώα, τα έντομα) και κυρίως για τον καταρράκτη ο οποίος μολυσμένος όπως είναι επηρεάζει τους υπόλοιπους ποταμούς που πηγαίνουν στη θάλασσα.(Θεοδώρου Αθανασία)

2η επίσκεψη
 Μια από τις δράσεις μας στο μονοπάτι ήταν ότι στην αρχή σκουπίσαμε τα φύλλα και καθαρίσαμε από τα διάφορα χαρτιά και σκουπίδια όλο το χώρο. Εκτός όμως από  αυτό καθαρίσαμε την βρύση γύρω γύρω και μέσα στο νερό από τα φύλλα που την βρώμιζαν. Σε αυτή την επίσκεψη στο μονοπάτι είδαμε και  συγκεντρώσαμε μικρά ζώα. Είδαμε ζώα που τα κατατάξαμε σε αυτά του νερού όπως βατράχια γυρίνους ,  καβούρια κι άλλα του αέρα όπως πουλιά ,μέλισσες, κουνούπια κ. α.. και πολλά του εδάφους όπως, σαύρες, αράχνες ,σαλιγκάρια ,σκουλήκια κ.α.. Συλλέξαμε πεταλούδες με τους εθελοντές από την «φιλοξενία». Πιάσαμε πεταλούδες και τις βάλαμε σε κάτι βαζάκια. Επίσης οι εθελoντές, μας είπαν, για τα ζώα πώς τρώνε, πού μένουν, πότε πεθαίνουν και πότε γεννιoύvται. (Φίλη Γιώτα)
3η επίσκεψη	.
     Στην τρίτη μας επίσκεψη η περιβαλλοντική μας ομάδα με τα κατάλληλα εργαλεία επιδιορθώσαμε το καθίσματα που υπήρχαν στην κάτω βρύση ενώ προσθέσαμε και άλλα. Ακόμα φτιάξαμε τραπεζάκια και παγκάκια . Η ομάδα μας τότε με ξινάρια καθάρισε το μονοπάτι από τα διάφορα φυτά που είχαν κλείσει το δρόμo. Ακόμα σκάψαμε μικρά σκαλοπάτια για να μπορούμε να πηγαίνουμε πιο κάτω.(Πανάγου Παναγιώτης)

4η επίσκεψη
       Σ' αυτήν πήγαμε όλο το σχολείο σαν μικρή -εκδρομή γιατί και τα άλλα παιδιά ήθελαν να γνωρίσουν από κοντά το μονοπάτι. Συνεργαστήκαμε με τους εθελοντές της «Φιλοξενίας»και μάθαμε πολλά πράγματα όπως τη ζωγραφική με  δακτυλομπογιές και τη δημιουργία κολάζ κ.α.(Πανάγου Παγώνα- Ε΄ Τάξη)

Δράσεις μέσα στο σχολείο
    Σημαντικό μέρoς των δράσεων μας έγινε στο σχολείο όπως καταγραφή των στοιχείων, συγκέντρωση γραπτού υλικού(πληροφορίες),ζωγραφική, κατασκευή πινακίδων, η δημιουργία χάρτη για τη σήμανση του μονοπατιού και η έκδοση εφημερίδας με τίτλο «το μονοπάτι» για να δημοσιοποιήσουμε το θέμα μας σε όλο το χωριό. (Παπαθανασίου Καίτη)	

Η εφημερίδα μας

     Όλο το υλικό που συγκεντρώσαμε αποφασίσαμε να το κοινοποιήσουμε   με την έκδοση μια εφημερίδας. 'Έτσι στο πρώτο μας φύλλο κυριάρχησε το θέμα των  σκουπιδιών που εντοπίσαμε στο ρέμα. Μπορείτε να δείτε την ομορφιά του μονοπατιού να πνίγεται από τη ρύπανση. Την εφημερίδα τη μοιράσαμε στο χωριό για να προειδοποιήσουμε πως το μονοπάτι είναι βρώμικο. Πήραμε συνέντευξη από τον πρόεδρο κ. Μυλωνά ο οποίος μας είπε ότι θα τα απομακρύνει. Τη μοιράσαμε σ' όλο το χωριό για ενημέρωση. Σας καλούμε να διαβάσετε την εφημερίδα μας γιατί αποκαλύπτει πρώτα την ομορφιά του μονοπατιού αλλά και το μέγεθος του προβλήματος που υπάρχει. Στοχεύουμε να ευαισθητοποιήσουμε όλους τους  κατοίκους ώστε να μην ξαναπετάξουν σκουπίδια.(Οικονόμου Αμαλία-Στ Τάξη)

Πινακίδες

       Η Περιβαλλοντική ομάδα έφτιαξε ξύλινες πινακίδες για να ξέρουν οι επισκέπτες πως θα το επισκεφτούν .Τις τοποθέτησε όχι μόνο για ν’ αναδείξουν το μονοπάτι αλλά και να βλέπουν όλοι τι έφτιαξε η Περιβαλλοντική μας ομάδα. Τις τοποθετήσαμε κατά μήκος του χωριού για να δείχνουν το δρόμο αλλά και να προτρέπουν για επίσκεψη.(Νικολάου Χρήστος-Δ΄ Τάξη)

Οι χάρτες του μονοπατιού

       Φτιάξαμε χάρτες του μονοπατιού και ορίσαμε επάνω διάφορους  σταθμούς όπως : σταθμός ανάπαυση, η στροφή , η βρύση και το μεγάλο πρόβλημα που είναι το μέρος όπου εντοπίσαμε τα πολλά σκουπίδια. Αυτούς τους χάρτες τους έφτιαξε η ομάδα με τη βοήθεια των εθελοντών. Κάθε σταθμός έχει και μια σημασία αφού μπορεί κάποιος να ξεκουραστεί, να απολαύσει τη θέα, να παρατηρήσει φυτά ή πεταλούδες . (Πανάγου Μάριος- Στ΄ Τάξη).

Η ζωγραφική μας
Όλα τα παιδιά ζωγραφίσαμε είτε το μονοπάτι είτε όλο το χωριό μας και τις παρουσιάσαμε σε έκθεση ζωγραφικής στο σχολείο μέχρι την τελική παρουσίαση. Επίσης συμφωνήσαμε να στολίσουμε το σχολείο μας με το να ζωγραφίσoυμε όλο το μονοπάτι πάνω σε ένα τοίχο. Σε αυτό ζητήσαμε τη βοήθεια των εθελοντών που  ανταποκρίθηκαν και η Laura Hurkmans από την Ισπανία ζωγράφισε εντυπωσιακά την κάτω βρύση πάνω σε τοίχο στην είσοδο του σχολείου. Την ευχαριστούμε. (Αναγνωστοπούλου Σόνια- Ε΄ Τάξη)

Η ιστοσελίδα μας
      'Όλες τις δράσεις μας τις παρουσιάζουμε στο διαδίκτυο μέσα από την ιστοσελίδα του σχολείου (http:// dim-kryon.kor.sch.gr) που δημιουργήσαμε με τη βοήθεια του Διευθυντή του Σχολείου κ. Παπαγεωργάκη Παναγιώτη. Έτσι πιστεύουμε θα αναδείξουμε το μονοπάτι Κρυονερίου και θα γίνει  γνωστό ώστε να το επισκεφτούν και άλλοι επισκέπτες. Ελπίζουμε  ακόμη να ευαισθητοποιήσουμε τους φορείς να συντομεύσουν το πρόγραμμα LEADER PLUS για να επισκευαστεί  και το υπόλοιπο τμήμα του  μονοπατιού.  Έτσι οι κάτοικοι θα το καθαρίζουν συχνότερα και θα το απολαμβάνουν περισσότερο.(Ζάρκος Γιώργος).

Επισκέψεις

    Στο πλαίσιο του προγράμματος επισκεφθήκαμε τη λίμνη της Στυμφαλίας και την Έκθεση με περιβαλλοντικά θέματα στο χωριό Κυλλήνη. Είναι τόπος με ιδιαίτερο περιβαλλοντικό ενδιαφέρον λόγω της πανίδας(πάπιες και σπάνια είδη πουλιών),της χλωρίδας (καλάμια, νούφαρα και ιτιές) και έχει ομοιότητες με το αντικείμενο του προγράμματός μας(νερό, φυτά, ζώα) αλλά και την αρχαία πόλη της Στυμφαλίας τμήμα της οποίας έχει κατακλυστεί από τα νερά της λίμνης. Παρατηρήσαμε πουλιά με κιάλια και μάθαμε για τη χλωρίδα και πανίδα της λίμνης αλλά και ιστορικά στοιχεία.
 Η επίσκεψή μας μέσα στον αρχαιολογικό χώρο έγινε με ποδήλατα βουνού στα οποία είχαμε κάνει μαθήματα στο προαύλιο του σχολείου με τη βοήθεια των εθελοντών. Ήταν μια εντυπωσιακή εμπειρία όλη η εκδρομή γιατί εκτός από την ποδηλατάδα, μάθαμε ότι υπάρχουν 140 είδη πουλιών που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν από τη μόλυνση της λίμνης και από τα καλάμια που είναι γεμάτη και σε λίγα χρόνια θα την καλύψουν τελείως.(Στρίγκας Δημήτρης-Δέδες Δημήτρης)

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
1. Το μονοπάτι είναι φυσικός περιβαλλοντικός πλούτος για το χωριό.
2.Εχει πλούσια χλωρίδα(πλατάνια, κισσοί, κλπ και πανίδα (υδρόβια πουλιά, καβούρια, βάτραχοι) που πρέπει να προστατευτούν.
3.Είνα ένα πανέμορφο μέρος που πρέπει να αξιοποιηθεί με ανάδειξη για αναψυχή, τουριστικές επισκέψεις και ανάπτυξη του χωριού.
4. Αποτελεί πολιτιστική κληρονομιά αφού ήταν η κεντρική βρύση του χωριoύ για πολλά χρόνια και το μονοπάτι βασικός  δρόμος για όλους.
5. Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με τα σκουπίδια που έχουν γεμίσει όλη τη ρεματιά και απειλούν την υγεία του χωριού.
6.Όλα οι μαθητές απολαύσαμε τις διάφορες δραστηριότητες και μάθαμε πολλά και ενδιαφέροντα για το χωριό μας.
7.Πολλοί κάτοικοι δεν το έχουν επισκεφτεί ποτέ αν και είναι τόσο κοντά και τόσο μαγευτικά. Πιστεύουμε ότι τους πείσαμε για μια επίσκεψη που θα συμβάλλει στην προστασία του μονοπατιού.	
8. Πιστεύουμε ότι ευαισθητοποιήσαμε σε μεγάλο βαθμό τους γονείς μας και τους αρμόδιους φορείς για να προστατέψουν και  να αναδείξουν το μονοπάτι. (Θεοδώρου Γιώτα, Κυρίτση Θένια, Φίλη Μαρία).

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΑΣ
☺ l.Πρέπει άμεσα να καθαριστεί από τα σκουπίδια είτε με τα χέρια από το κάτω μέρος είτε με γερανό από πάνω.
☺ 2.Πρέπει να επισκευαστεί σε κάποια τμήματα(καλντερίμι), να μπουν παγκάκια, φωτισμός, και κάδοι απορριμμάτων.
☺ 3. Να σταματήσουν οι κάτοικοι να πετούν εκεί τα σκουπίδια. 
☺ 4. Να καθαρίζεται σε μόνιμη βάση ώστε να παραμείνει επισκέψιμο.
☺ 5. Να επισπευσθούν οι διαδικασίες για την έναρξη του προγράμματος LEADER PLUS όπου είναι ενταγμένο.
☺ 6.Να οριστεί επίσημα από το Δήμο  προστατευόμενη περιοχή
☺ 7.Να ανοίξει και άλλη πρόσβαση(για πεζούς) από την άλλη πλευρά του χωριού.
☺ 8..Να γίνει προβολή του με έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα.
☺ 9.Να καταγραφούν τα ιστορικά στοιχεία που αναφέρονται στο μονοπάτι(χρήσεις της κάτω βρύσης, καθίζηση του εδάφους, κλπ).
☺10.Να υπάρξει συνεργασία όλων των φορέων του χωριού για το θέμα.                         
                                                                     (Αναγνωστόπουλος Ορέστης ,Στ΄ Τάξη ) 

Οι εθελοντές  μας
    Μεγάλη συμπαράσταση είχαμε από τους εθελοντές Ευρωπαϊκών χωρών που μένουν στο χωριό μας και την Οργάνωση Νέων Κρυονερίου. Μας βοήθησαν στην κατασκευή πινακίδων του μονοπατιού, τη συλλογή πεταλούδων και φυτών,  τη ζωγραφική ,τα μαθήματα ποδηλασίας βουνού, για τη δημιουργία χάρτη και τη χαρτoγράφηση αλλά και για την εφημερίδα όπως τον κ. Σουβατζή Αλέξη, υπεύθυνο συντονιστή περιβάλλοντος της Μ.Κ.Ο «ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ». Ευχαριστούμε τον Έρνεστ Ντράνγκελς, τον Αντόνιο, τη Λάουρα, το Μάουρο, την Αουρέλια. Τους ευχαριστούμε όλους πάρα πολύ για τη βοήθειά τους.    (Νικολάου Ελένη, Γ΄ Τάξη)

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ
Για την βοήθεια και συμπαράσταση στην υλοποίηση του προγράμματος θερμά ευχαριστούμε:                                            (Τζεμπελίκος Μελέτης, Στ΄ Τάξη)
Την Οργάνωση Υποστήριξης Νέων«ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ» και όλα τα μέλη της. 
Το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου μας.
Την κοινότητα(Δ .Δ) Κρυονερίου.
Πολλούς γoνείς που ατομικά μας βοήθησαν με πληροφορίες, υλικά μέσα και με προσωπική εργασία.
Τους δασκάλους μας για τις υποδείξεις και τη συμπαράστασή τους.
Τους επιστημονικούς συνεργάτες του προγράμματος.
Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου για την οικονομική στήριξη.
Εμείς τα παιδιά προσπαθούμε να φτιάξουμε ένα καινούργιο κόσμο και να κρατήσουμε καθαρό το περιβάλλον!!! Αυτό που θέλουμε από εσάς είναι να μας βοηθήσετε στη περιβαλλοντική μας πρoσπάθεια !!!                                  (Φίλης Άγγελος, Δ΄ Τάξη)	

ΜΕΡΟΣ 3ο
1.   Αξιολόγηση του προγράμματος

       Η ανάληψη  του προγράμματος έγινε με την αρχική εκτίμηση των αναγκών αλλά και των δυνατοτήτων των μαθητών μέσα από διερευνητικές ερωτήσεις στο πλαίσιο των μαθημάτων. Διερευνήθηκαν  οι γνώσεις ,στάσεις και αντιλήψεις των μαθητών για το μονοπάτι. Διαπιστώθηκε ο βαθμός γνώσης του χώρου, του θέματος, της ευαισθησίας και στάσεων γι’ αυτό. Επίσης αξιολογήθηκε με συζήτηση το κατά πόσο θα υπάρξει αρχικά εθελοντική εμπλοκή και αργότερα συνδρομή της σχολικής και τοπικής κοινότητας.
Ενδιάμεσα αξιολογήθηκε με τους εξής τρόπους:
α) Με το πόσοι μαθητές συνέχισαν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα.
β) Με διαπιστωτική γραπτή έκφραση και παραγωγή υλικού  (κείμενα) .
γ)Με την ενεργό εμπλοκή(αυτενέργεια) και τροποποίηση στάσεων(μεταφορά στάσεων προς την οικογένεια).
       Η τελική αξιολόγηση προσδιορίστηκε από τη διάχυση των αποτελεσμάτων σε όλη τη σχολική κοινότητα αλλά και την απήχηση που είχε στην τοπική κοινωνία. Βασική αξιολογική διαδικασία υπήρξε η ημερίδα παρουσίασης των αποτελεσμάτων στο τέλος του προγράμματος(Ιούνιος 2005).Κρίθηκε θετικό το γεγονός ότι: α) Υπήρξε έντονο ενδιαφέρον και συμμετοχή όλων των μαθητών που δήλωσαν πρόθεση να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα.  β) Εκδηλώθηκε ενδιαφέρον και συμμετοχή της πλειοψηφίας των γονέων και της τοπικής κοινωνίας(αυτοδιοικητικοί φορείς, Μ.Κ.Ο «ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ»,πολιτιστικός σύλλογος). γ)Διαπιστώθηκε ότι οι κάτοικοι σταμάτησαν να ρυπαίνουν το μονοπάτι. Επιπλέον υπήρξε δέσμευση των φορέων για επίλυση των προβλημάτων, γεγονός που εκτιμάται ότι επιτεύχθηκε ευρύτερη ευαισθητοποίηση. Με ζωγραφική και κείμενα οι μαθητές έδειξαν ότι γνώρισαν πολλά στοιχεία και ευαισθητοποιήθηκαν σημεία που κρίνονται ως αφετηρία για μελλοντική και ευρύτερη ενασχόληση με το θέμα.
Εκτιμούμε ότι οι περισσότεροι  στόχοι του προγράμματος επιτεύχθηκαν γιατί:

 Οι μαθητές : 
Διερεύνησαν και γνώρισαν καλύτερα το περιβάλλον του χωριού τους.
Εκτίμησαν την ομορφιά και την αξία του μονοπατιού.
Γνώρισαν την πολιτιστική σημασία που έχει η Κάτω Βρύση 
Αγάπησαν και δέθηκαν συναισθηματικά με τον τόπο τους.
Ευαισθητοποιήθηκαν σχετικά με τα προβλήματα ρύπανσης του μονοπατιού.
Αισθάνθηκαν ότι προσέφεραν στην ανάδειξη του  τόπου τους
Εργάστηκαν ομαδοσυνεργατικά και βιωματικά
Ανέπτυξαν θετικές στάσεις για τα περιβαλλοντικά ζητήματα.

 Οι γονείς, οι φορείς και η τοπική κοινωνία: 

Υποστήριξαν ενεργά το πρόγραμμα ενισχύοντας το ρόλο του σχολείου.
Ευαισθητοποιήθηκαν σχετικά με το ζήτημα ,ενεπλάκησαν και βοήθησαν ουσιαστικά με τους εξής τρόπους :
-Παρείχαν πληροφορίες (συνεντεύξεις)και υλικό για την ιστορία του χωριού και του μονοπατιού.
-Συμμετείχαν με προσωπική εργασία στις διάφορες δράσεις του σχολείου.
- Κινητοποιήθηκαν και άλλαξαν στάσεις και συμπεριφορές. 
- Οι τοπικές αρχές καθάρισαν το χώρο από τα σκουπίδια ενώ όλοι σταμάτησαν να το ρυπαίνουν.
-Διαφάνηκε μια θετικότερη αντιμετώπιση περιβαλλοντικών ζητημάτων

2.   Δυσκολίες στην υλοποίηση 

1.Η έλλειψη χρόνου από τους μαθητές αφού έχουν πολλές σχολικές και εξωσχολικές υποχρεώσεις.
2.Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες που εμποδίζουν τέτοια προγράμματα.
3. Χρειάζεται περισσότερη ενασχόληση με το θέμα (και από άλλους φορείς)ώστε οι επισημάνσεις και οι προτάσεις μας να ολοκληρώσουν τις εργασίες επισκευής(πλακόστρωση) και ανάδειξης (φωτισμός) του μονοπατιού.